ตอนที่ 482 ทิศทางลมเปลี่ยน

เมืองก็อง แกสซ็อง ผู้ช่วยผู้ตรวจการเทศบาล กำลังกำหนังสือพิมพ์ในมือแน่น อากาศในช่วงกลางเดือนเมษายนของฝรั่งเศสยังค่อนข้างหนาวเย็น แต่ที่หางคิ้วของเขากลับมีเหงื่อผุดซึมออกมา

พาดหัวข่าวหน้าหนึ่งของหนังสือพิมพ์คือ “สำนักงานสืบสวนคดีทุจริตเปิดปฏิบัติการ ตรวจพบข้าราชการระดับสูงกว่า 40 คน พัวพันการทุจริต”

ในข่าวระบุว่าผู้ว่าการมณฑลปัวตู, ผู้ตรวจการเทศบาลปัวตีเย และข้าราชการระดับสูงคนอื่นๆ ถูกจับกุมตัวแล้ว หน้าสองและหน้าสามของหนังสือพิมพ์เป็นการตีแผ่เรื่องราวการทุจริตของพวกเขาอย่างละเอียด

เนื่องจากคนทั้ง 40 กว่าคนนี้ล้วนเป็นข้าราชการระดับสูง ตำแหน่งต่ำสุดก็ยังเป็นผู้ช่วยฝ่ายยุติธรรมของเทศบาล เทียบเท่ากับรองนายกเทศมนตรี ส่วนข้าราชการตำแหน่งต่ำกว่านี้ก็ไม่มีสิทธิ์ส่งคำร้องคัดค้านไปที่พระราชวังแวร์ซายอยู่แล้ว เรื่องนี้จึงสร้างความสั่นสะเทือนไปทั่วประเทศ ทุกหนทุกแห่งต่างก็ให้ความสนใจในเรื่องนี้

ทว่า สิ่งที่ทำให้แกสซ็องรู้สึกหวาดกลัว ไม่ใช่ตำแหน่งของพวกเขา แต่เป็นสิ่งที่พวกเขามีเหมือนกันต่างหาก

เขาได้สืบทราบข่าวมาจากเครือข่ายข้าราชการของเขาแล้วว่า คนทั้ง 40 กว่าคนนี้ล้วนแต่เคยแสดงการคัดค้านการยกเลิกระบบนายอากรต่อพระราชวังแวร์ซายทั้งสิ้น

มันจะเป็นความบังเอิญไปได้อย่างไร!

ดังนั้นจึงเป็นที่ชัดเจนว่า การที่เรื่องทุจริตของคนเหล่านี้ถูกเปิดโปง ก็คือการลงโทษจากราชสำนัก! ดูเหมือนว่าครั้งนี้ราชสำนักจะมีความมุ่งมั่นในการปฏิรูปภาษีอย่างมาก ถึงขนาดยอม “จัดการ” กับผู้ว่าการมณฑลเลยทีเดียว

แกสซ็องนึกถึงคำร้องคัดค้านที่ตนส่งไปยังพระราชวังแวร์ซายเมื่อครึ่งเดือนก่อน ก็รู้สึกหนาวสะท้านไปทั้งตัว

เขารับเงินแปดพันฟรังก์จากยูริดิส ซึ่งเป็นนายอากร และรับปากว่าจะช่วย “ให้คำแนะนำ” แก่รัฐบาล เพื่อคัดค้านการยกเลิกระบบนายอากร

เดิมทีเขาคิดว่ามันเป็นเพียงแค่การส่งคำร้องคัดค้านธรรมดาๆ เหมือนที่เขาเคยทำมาแล้วหลายครั้ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่ดยุกแห่งออร์เลอ็องยังมีชีวิตอยู่ ไม่ว่าจะเป็นการปฏิรูปภาษี การจับกุมเนกแกร์ เขาก็เคยคัดค้านมาหมดแล้ว และก็ไม่เคยมีปัญหาอะไรเลย

แต่ไม่คิดเลยว่าครั้งนี้เรื่องราวจะบานปลายใหญ่โตขนาดนี้

ข้าราชการกว่า 40 คนถูกจับ… แกสซ็องปาหนังสือพิมพ์ลงพื้นอย่างแรง ผุดลุกขึ้นยืน และสั่งให้คนรับใช้เตรียมรถม้าเพื่อออกเดินทาง

ประวัติของเขาเองก็ไม่ได้สะอาดนัก หรือควรจะพูดว่า ไม่มีข้าราชการคนไหนประวัติสะอาดเลย เมื่อสำนักงานสืบสวนคดีทุจริตมาเคาะประตูบ้าน เขาก็คงไม่ได้แค่ถูกปลดออกจากตำแหน่งเท่านั้น แต่อาจจะต้องเข้าไปนอนในคุกด้วยซ้ำ!

ดังนั้นเขาจึงต้องรีบหาทางรับมือกับเรื่องนี้โดยด่วน วิธีเดียวที่เขาคิดออก ก็คือการรวมตัวกับข้าราชการคนอื่นๆ ที่คัดค้านการปฏิรูปภาษี เพื่อสร้างกระแสให้ใหญ่ขึ้นไปอีก ตราบใดที่มีผู้เกี่ยวข้องมากพอ และเสียงดังพอ ต่อให้ราชสำนักจะไม่พอใจ ก็คงไม่สามารถลงโทษข้าราชการจำนวนมากพร้อมกันได้หรอก

“ไอ้ยูริดิสบัดซบเอ๊ย!” เขาสบถด่า ขณะที่กำลังจะเดินออกจากบ้าน พ่อบ้านก็เดินเข้ามาอย่างเร่งรีบ พร้อมกับยื่นจดหมายฉบับหนึ่งให้เขา

“นายท่าน นี่เพิ่งถูกตีกลับมาจากปารีสครับ ดูเหมือนว่าระบบไปรษณีย์ที่นั่นจะมีปัญหานะครับ”

แกสซ็องอึ้งไป นี่มันไม่ใช่คำร้องคัดค้านการปฏิรูปภาษีที่ตนเพิ่งส่งไปหรอกหรือ?

เขารีบฉีกซองจดหมายออก เมื่อเห็นว่าจดหมายข้างในยังคงอยู่ ความดีใจก็พวยพุ่งขึ้นมาในใจทันที

พระผู้เป็นเจ้าคุ้มครอง! คราวนี้เขาก็ไม่ได้เป็นฝ่ายต่อต้านการปฏิรูปแล้ว สำนักงานสืบสวนคดีทุจริตก็คงจะไม่มาหาเขาแล้ว!

เขาใช้ความเร็วสูงสุดวิ่งไปที่เตาผิง และโยนจดหมายฉบับนั้นเข้ากองไฟไปทันที

เขาครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนจะรีบกลับไปที่ห้องทำงาน หยิบปากกาขึ้นมาเขียนจดหมายสนับสนุนการยกเลิกระบบนายอากรอย่างเต็มที่ และให้พ่อบ้านนำไปส่งยังพระราชวังแวร์ซาย

ท่าทีของราชสำนักชัดเจนขนาดนี้แล้ว ถ้ายังไม่รีบเลือกข้างก็โง่เต็มทนแล้ว เมื่อเทียบกับผลประโยชน์เล็กๆ น้อยๆ ของพวกนายอากร การรักษาตำแหน่งของตนไว้ยังสำคัญกว่าตั้งเยอะ

…

ภายในคฤหาสน์หรูหราทางชานเมืองตอนใต้ของปารีส เลออน ฟูลด์กำลังพูดคุยอย่างผ่อนคลายกับบรรดายักษ์ใหญ่แห่งสมาคมนายอากร ถึงเรื่องยอดเงินภาษีเหมาจ่ายในปีหน้า

“ตั้งแต่ปีที่แล้ว สินค้าที่ส่งไปขายที่เยอรมนีและพื้นที่แถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียนเพิ่มขึ้นอย่างมาก ข้าคาดว่ายอดเก็บภาษีรวมในปีนี้น่าจะเพิ่มขึ้นประมาณเจ็ดสิบล้านฟรังก์” ฌัก อาลแบร์ เดอ บอลลอเรลูบคลำแก้วไวน์ในมือ “รัฐบาลก็คงจะเรียกร้องให้เราเพิ่มยอดเงินภาษีเหมาจ่ายด้วย ข้าขอเสนอว่า ยอดเงินภาษีเหมาจ่ายในปีหน้าน่าจะเพิ่มขึ้นสักสามสิบล้านฟรังก์นะ”

โฮปรีบส่ายหน้าปฏิเสธทันที:

“ท่านใจป้ำเกินไปแล้ว พวกเราต้องไปเก็บภาษีที่ลักเซมเบิร์กและแคว้นวอลโลเนียของเซาท์เนเธอร์แลนด์ด้วย ต้นทุนก็เพิ่มขึ้นมหาศาล ยอดเงินภาษีเหมาจ่ายน่าจะเพิ่มขึ้นได้มากที่สุดก็แค่สิบล้านฟรังก์เท่านั้น”

ฟูลด์หัวเราะ:

“พวกเราก็แค่แก้ไขบัญชีภาษีของปีนี้ให้น้อยลงหน่อย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังจะไปรู้ได้อย่างไรว่าภาษีเพิ่มขึ้นเท่าไหร่? ดังนั้น ยอดเงินภาษีเหมาจ่ายที่พวกเรานำไปต่อรองควรจะเท่าเดิม หรืออย่างมากก็เพิ่มขึ้นแค่…”

ขณะที่เขากำลังพูด พ่อบ้านคนสนิทก็เคาะประตูเดินเข้ามา ทำให้เขารู้สึกไม่พอใจเล็กน้อย:

“คุณเจฟฟรัว มีธุระด่วนอะไรหรือ?”

“ครับ นายท่าน ลองดูนี่สิครับ” พ่อบ้านยื่น ‘หนังสือพิมพ์ธุรกิจปารีส’ ฉบับล่าสุดให้เขา

ฟูลด์เพียงแค่เหลือบมองพาดหัวข่าว ก็ถึงกับหน้าถอดสี รีบแย่งหนังสือพิมพ์มาทันที:

“นังแพศยาออสเตรียนั่นช่างกล้าหาญนัก ถึงกับกล้าจับข้าราชการกว่า 40 คนที่คัดค้านการปฏิรูปภาษีไปหมดเลย!”

เขายื่นหนังสือพิมพ์ให้โฮป:

“พวกเราต้องรีบทำอะไรสักอย่างแล้ว”

ข้าราชการที่ถูกจับไปนั้นล้วนแต่รับเงินของพวกเขามา ถึงแม้ว่าคนที่นำเงินไปให้จะเป็นลูกน้องของพวกเขา แต่การเตรียมตัวรับมือไว้ล่วงหน้าก็ย่อมปลอดภัยกว่า

โฮปเองก็รู้สึกประหลาดใจที่สำนักงานสืบสวนคดีทุจริตสามารถหาหลักฐานการทุจริตได้เร็วขนาดนี้ แต่ไม่นานเขาก็เผยรอยยิ้มออกมา:

“ไม่ต้องกังวลไป ก็แค่คน 40 กว่าคนเท่านั้น พวกเราทุ่มเงินไปกับเรื่องนี้ตั้งล้านกว่าฟรังก์ หลังจากนี้จะต้องมีคำร้องคัดค้านกองอยู่บนโต๊ะขององค์ราชินีอีกมากมาย พระนางจะกล้าจับข้าราชการนับร้อยคนเข้าคุกอย่างนั้นหรือ?”

“ถ้าพระนางทำแบบนั้นจริงๆ ก็คงจะดีสิ” บอลลอเรก็หัวเราะตาม “นั่นจะทำให้ข้าราชการทั่วทั้งฝรั่งเศสมาอยู่ฝั่งเดียวกับเรา”

ฟูลด์ยังคงไม่วางใจ: “ควรจะเพิ่มงบประมาณอีกสักหน่อย เพื่อให้มีข้าราชการเข้ามาร่วมด้วยมากขึ้นดีไหม?”

“คำแนะนำของท่านเป็นประโยชน์มาก”

หลังจากปรึกษาหารือกันสั้นๆ พวกเขาก็ตัดสินใจนำเงินอีกสองแสนฟรังก์ไปซื้อตัวข้าราชการ เพื่อทำให้เรื่องนี้ลุกลามใหญ่โตขึ้นไปอีก

ทว่า ในช่วงบ่ายวันนั้น สายของพวกเขาในพระราชวังแวร์ซายก็ได้ส่งข่าวมาว่า องค์ราชินีได้รับคำร้องคัดค้านเพียง 40 กว่าฉบับเท่านั้น หลังจากนั้น เนื่องจากระบบไปรษณีย์เกิดปัญหา จดหมายบางส่วนถูกไฟไหม้ในโกดัง ส่วนใหญ่ถูกตีกลับไปยังต้นทาง

โฮปและพวกถึงกับมองหน้ากันเลิ่กลั่ก มันจะมีเรื่องบังเอิญแบบนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร? หากเป็นเช่นนั้น กลุ่มที่คัดค้านการปฏิรูปภาษีก็จะมีเพียงแค่ 40 กว่าคนนั้น และข้าราชการคนอื่นๆ ก็จะต้องรีบตัดขาดความสัมพันธ์กับพวกเขาทันที!

และก็เป็นไปตามคาด ไม่นานก็มีข้าราชการที่เคยรับเงินของพวกเขาไป แอบนำเงินมาคืนอย่างเงียบๆ และคนที่พวกเขาส่งไปซื้อตัวข้าราชการก็ถูกปฏิเสธกลับมาอย่างไม่ใยดี บางคนถึงกับถูกข้าราชการแสร้งทำเป็นคนซื่อสัตย์สุจริตไล่ตะเพิดกลับมาด้วยซ้ำ

ไม่กี่วันต่อมา สายในพระราชวังแวร์ซายก็ส่งข่าวมาอีกว่า ข้าราชการจากทั่วทุกสารทิศเริ่มออกมาแสดงจุดยืนสนับสนุนการปฏิรูปภาษี โดยเฉพาะพวกที่เคยรับเงินของพวกเขาไป ยิ่งแสดงออกอย่างกระตือรือร้นเป็นพิเศษ

จากนั้น บนหน้าหนังสือพิมพ์ในปารีสก็เต็มไปด้วยพาดหัวข่าวอย่าง “การปฏิรูปภาษีได้รับการสนับสนุนอย่างกว้างขวาง ปัญหาภาษีจะได้รับการแก้ไข” ในเนื้อข่าวยังได้ระบุชื่อของข้าราชการที่ออกมาสนับสนุนการปฏิรูป พร้อมกับคำกล่าวยกย่องการปฏิรูปภาษีของพวกเขาอีกด้วย

ไม่นานก็มีข้าราชการออกมาแห่ตามกระแสมากขึ้นเรื่อยๆ ชั่วขณะหนึ่ง การสนับสนุนการปฏิรูปภาษีก็กลายเป็นความถูกต้องทางการเมืองของข้าราชการฝรั่งเศสไปโดยปริยาย

ในอีกด้านหนึ่ง บรรดายักษ์ใหญ่ผู้อยู่เบื้องหลังสมาคมนายอากร ก็ได้จัดการประชุมหารือกันอย่างเร่งด่วน