ตอนที่ 315 การปฏิวัติอุตสาหกรรมสิ่งทอ

ณ จัตุรัสหลวง ทุกคนต่างก็มองหน้ากันไปมาทันที

เดิมทีพวกเขาตั้งใจไว้ว่า หลังจากที่มกุฎราชกุมารเสด็จมาถึงลียง ก็จะต้องเสด็จไปร่วมงานเลี้ยงก่อน จากนั้นก็ต่องานเต้นรำ ยังไงเสียก็คงต้องรอให้ถึงวันพรุ่งนี้ ถึงจะเริ่มพูดคุยเรื่องงานกัน

แต่ไม่คาดคิดเลยว่า ฝ่าบาทจะไม่ได้ทำอะไรเลย แต่กลับเปิดฉากด้วยคำพูดอันร้อนแรงที่ว่า “ลียงกำลังจะพินาศ” ออกมา

ทว่า คนส่วนใหญ่ที่นี่ก็ทำธุรกิจเกี่ยวกับอุตสาหกรรมสิ่งทอ แม้พวกเขาจะรู้สึกว่ามกุฎราชกุมารตรัสรุนแรงเกินไปหน่อย แต่ความจริงที่ว่า อุตสาหกรรมนี้จะต้องเผชิญกับการแข่งขันอันโหดร้ายจากชาวอังกฤษ ก็เป็นสิ่งที่ไม่อาจปฏิเสธได้เช่นกัน

โจเซฟเว้นจังหวะไปครู่หนึ่ง แล้วชี้ไปยังเครื่องทอผ้าอัตโนมัติที่ถูกจัดเตรียมไว้ด้านข้าง: “สิ่งเดียวที่เราจะสามารถนำไปแข่งขันกับชาวอังกฤษได้ในตอนนี้ ก็คือประสิทธิภาพในการผลิต!

“พวกท่านน่าจะเคยได้ยินมาบ้าง ว่าความเร็วในการทอผ้าของเครื่องทอผ้าอัตโนมัติเครื่องนี้ เร็วกว่าเครื่องทอผ้าด้วยมือถึงสิบกว่าเท่า และในอนาคต หากได้รับการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง ประสิทธิภาพของมันก็จะยิ่งสูงขึ้นไปอีก

“นั่นหมายความว่า โรงงานที่ใช้เครื่องทอผ้าอัตโนมัติ จะต้องการคนงานเพียงแค่หนึ่งในสิบของเมื่อก่อนเท่านั้น!”

ความจริงแล้ว เขาแอบสับเปลี่ยนแนวคิดไปเล็กน้อย แม้ว่าประสิทธิภาพของเครื่องทอผ้าอัตโนมัติจะสูงมาก แต่ก็ยังคงต้องใช้คนงานจำนวนมากในการควบคุม อย่างมากก็สามารถลดจำนวนคนงานลงได้เพียงแค่หนึ่งในสี่เท่านั้น แน่นอนว่า ปริมาณผ้าที่ทอได้จะเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาล

โจเซฟกล่าวต่อ: “มีเพียงวิธีนี้เท่านั้น สินค้าสิ่งทอของเรา ถึงจะสามารถมีต้นทุนที่ใกล้เคียงกับของชาวอังกฤษได้

“ทว่า ชาวอังกฤษได้เริ่มใช้เครื่องทอผ้าอัตโนมัติกันมาหลายปีแล้ว

“นั่นหมายความว่า ในอนาคต ต้นทุนของพวกเขากก็จะยิ่งต่ำลงไปอีก สินค้าของเราก็จะไม่มีที่ยืนในตลาดอีกต่อไป!”

เครื่องทอผ้าอัตโนมัติของอังกฤษถือเป็นความลับทางการค้า ทางฝั่งฝรั่งเศสจึงไม่ได้ล่วงรู้ถึงรายละเอียดมากนัก เมื่อได้ยินมกุฎราชกุมารตรัสเช่นนี้ ทุกคนก็เริ่มตึงเครียดขึ้นมาทันที

อันที่จริง คนของมิราโบก็เคยนำเครื่องทอผ้าอัตโนมัติมานำเสนอให้พวกเขาดูแล้ว แต่ไม่ได้ใช้การ “ทุบโต๊ะกระตุ้นเตือน” อย่างที่โจเซฟทำ จึงไม่มีใครสนใจเลย แต่ในตอนนี้พวกเขาเพิ่งจะตระหนักได้ว่า สถานการณ์มันเลวร้ายลงมากแล้ว

เมื่อโจเซฟเห็นว่าบรรยากาศเริ่มคุกรุ่นได้ที่แล้ว เขาก็เปลี่ยนเรื่องพูดทันที: “ข่าวดีก็คือ ในปัจจุบันจำนวนเครื่องทอผ้าอัตโนมัติในอังกฤษยังมีไม่มากนัก และทั้งหมดก็ทำงานด้วยพลังงานน้ำ

“และนี่ก็คือสิ่งที่ข้าเพิ่งจะพูดไป ว่ามันคือ ‘โอกาสสุดท้าย’

“หากลียงเริ่มนำเครื่องทอผ้าอัตโนมัติมาใช้อย่างแพร่หลายตั้งแต่นี้เป็นต้นไป ประกอบกับการใช้เครื่องจักรไอน้ำแรงดันสูงรุ่นใหม่ล่าสุดเป็นตัวขับเคลื่อน เราก็สามารถที่จะมีประสิทธิภาพในการผลิตเหนือกว่าอังกฤษ และสามารถแย่งชิงตลาดที่สมควรจะเป็นของเรากลับคืนมาได้!”

สิ่งที่เขาไม่ได้พูดออกไปก็คือ เมื่อมีการนำเครื่องทอผ้าอัตโนมัติมาใช้อย่างแพร่หลายแล้ว มันก็จะช่วยกระตุ้นให้เกิดการพัฒนาเครื่องจักรไอน้ำให้ดียิ่งขึ้นไปอีก จนเกิดเป็นวัฏจักรแห่งการพัฒนา

บรรดาเจ้าของโรงงานที่อยู่ ณ ที่นั้น ต่างพากันปรึกษาหารือกันเสียงเบาอยู่พักใหญ่ ในที่สุด บอเยร์ ประธานหอการค้าลียง ก็ถูกขอให้เป็นตัวแทนออกไปพูด เขาทาบอกทำความเคารพโจเซฟ ก่อนจะกล่าวว่า: “ฝ่าบาท อันที่จริง ทุกคนก็ทราบดีถึงประสิทธิภาพที่ล้ำสมัยของเครื่องทอผ้าอัตโนมัติ เพียงแต่… สิ่งนี้มันราคาแพงเกินไปพ่ะย่ะค่ะ

“เครื่องทอผ้าเมื่อรวมกับเครื่องจักรไอน้ำ ต้องใช้เงินถึง 16,000 กว่าลีฟร์ และหากต้องการให้คุ้มทุน อย่างน้อยก็ต้องซื้อเครื่องทอผ้าสักสามเครื่อง นอกจากนี้ยังมีเรื่องของการฝึกอบรมคนงาน การทดลองผลิต และอื่นๆ ซึ่งล้วนแล้วแต่ต้องใช้เงินจำนวนไม่น้อยเลยพ่ะย่ะค่ะ”

เขาหันไปมองข้างหลัง: “คนส่วนใหญ่ที่นี่ก็ยากที่จะหาเงินก้อนใหญ่ขนาดนั้นมาได้พ่ะย่ะค่ะ และต่อให้รวบรวมเงินมาซื้อเครื่องทอผ้าได้ หากเกิดปัญหาขึ้นกับวัตถุดิบหรือตลาด เพียงแค่นิดเดียว ก็อาจจะทำให้ยอดขายตกต่ำ และเงินลงทุนก้อนโตก่อนหน้านี้ ก็จะทำให้โรงงานต้องล้มละลายอย่างรวดเร็วพ่ะย่ะค่ะ…”

โจเซฟพยักหน้าเล็กน้อยเมื่อได้ยินเช่นนั้น เขารู้ดีว่า สิ่งที่บอเยร์พูดล้วนเป็นปัญหาที่สมจริงมาก

ในศตวรรษที่ 18 เนื่องจากการทดสอบทางเทคโนโลยียังไม่เพียงพอ ข้อมูลมีความผิดพลาด หรือขาดนโยบายที่สนับสนุน ทำให้การใช้เทคโนโลยีใหม่เป็นเรื่องที่มีความเสี่ยงสูงมาก

แม้แต่อังกฤษซึ่งเป็นต้นกำเนิดของเทคโนโลยีใหม่ๆ ในยุโรป การนำเครื่องทอผ้าอัตโนมัติมาใช้อย่างแพร่หลาย ก็ยังต้องใช้เวลาถึงสิบกว่าปี แถมยังทำงานด้วยกังหันน้ำอีกด้วย ส่วนเครื่องทอผ้าอัตโนมัติที่ขับเคลื่อนด้วยเครื่องจักรไอน้ำนั้น กว่าจะเริ่มเป็นที่นิยมในอังกฤษ ก็ต้องรอจนถึงศตวรรษที่ 19

ในสถานการณ์ที่คล้ายกัน วัตต์ได้พัฒนาเครื่องจักรไอน้ำสำเร็จมาเกือบสิบปีแล้ว ทว่ายอดขายต่อปีก็ยังไม่ถึง 20 เครื่องเลยด้วยซ้ำ

ส่วนทางฝั่งฝรั่งเศส ก็ต้องพึ่งพาโจเซฟที่อาศัยธนาคารเล็กๆ ในสังฆมณฑลปล่อยเงินกู้ให้ชาวบ้าน เพื่อให้นำไปซื้อเครื่องสูบน้ำมาใช้ในการชลประทาน ถึงจะช่วยผลักดันยอดขายของเครื่องจักรไอน้ำได้ มิฉะนั้น การพัฒนาเทคโนโลยีทางฝั่งของเมอร์ด็อกก็คงจะไม่ได้รวดเร็วขนาดนี้

ทว่า ในฐานะคนที่มาจากยุคทุนนิยมในโลกอนาคต โจเซฟได้เตรียมแผนรับมือกับเรื่องนี้เอาไว้เป็นอย่างดีแล้ว

เขายกมือขึ้นส่งสัญญาณให้ทุกคนเงียบ และกล่าวเสียงดัง: “สำหรับความกังวลของทุกท่าน รัฐบาลได้เตรียมการเอาไว้แล้ว

“นั่นก็คือ บริการประกันภัยการลงทุน!”

ผู้คนในจัตุรัสต่างก็มองหน้ากันไปมาอีกครั้งคำว่า “ประกันภัย” พวกเขาก็พอจะเข้าใจ แต่เมื่อเติมคำว่า “การลงทุน” เข้าไปข้างหน้า ก็ไม่มีใครรู้แล้วว่ามันหมายถึงอะไร

แม้ว่าธุรกิจประกันภัยจะเกิดขึ้นมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 17 แล้ว แต่จนถึงปัจจุบัน ก็ยังคงมีเพียงแค่ประกันภัยการเดินเรือ ประกันอัคคีภัย และประกันชีวิตเพียงไม่กี่ประเภทเท่านั้น

โจเซฟยิ้มและอธิบายให้ทุกคนฟัง: “บริษัทประกันภัยการพาณิชย์ฝรั่งเศส สามารถรับประกันการลงทุนในเครื่องทอผ้าอัตโนมัติได้ หลังจากนั้น บริษัทก็จะทำการตรวจสอบเงินทุนและสถานะการดำเนินงานของโรงงาน พร้อมทั้งส่งเจ้าหน้าที่ไปควบคุมการผลิต

“และหากโรงงานที่ทำประกันเกิดล้มละลายขึ้นมา บริษัทประกันก็จะทำการตรวจสอบการดำเนินงานและบัญชีของโรงงาน หากไม่พบการทุจริต ผู้ลงทุนก็จะได้รับเงินชดเชย 80% ของจำนวนเงินลงทุน

“แน่นอนว่า ทรัพย์สินที่เกี่ยวข้องของโรงงาน ก็จะถูกยึดครองโดยบริษัทประกันภัย”

พูดตามตรง ประกันประเภทนี้มีความเสี่ยงสูงมากสำหรับบริษัทประกันภัย แต่โจเซฟมีความมั่นใจในเครื่องทอผ้าอัตโนมัติเป็นอย่างมาก ขอเพียงโรงงานดำเนินกิจการตามปกติ ก็ไม่น่าจะเกิดการล้มละลายขึ้นได้อย่างแน่นอน

ถอยออกมามองอีกมุมหนึ่ง ต่อให้โรงงานจะต้องเจ๊งจริงๆ เขาก็ยังสามารถอาศัยฐานะของบริษัทประกันภัย เข้าไปยึดครองทรัพย์สินของโรงงาน แล้วนำมารวมกันเป็นบริษัทสิ่งทอขนาดใหญ่ และดำเนินกิจการต่อไปในรูปแบบการลงทุนของรัฐบาล

เพื่อการปฏิวัติเทคโนโลยีในอุตสาหกรรมสิ่งทอของฝรั่งเศส ก็คงต้องให้บริษัทประกันภัยการพาณิชย์ฝรั่งเศสที่เพิ่งก่อตั้งขึ้นมาภายใต้ธนาคารเพื่อการออมแห่งชาติฝรั่งเศส เป็นผู้แบกรับความเสี่ยงในส่วนนี้ไป

บรรดาเจ้าของโรงงานที่อยู่ ณ ที่นั้น ต่างก็เริ่มปรึกษาหารือกันอย่างตื่นเต้นทันที:

“ถ้าขาดทุนแค่ 20% ล่ะก็ ก็น่าจะลองดูนะ”

“ไม่คิดเลยว่าจะมีประกันแบบนี้ด้วย ช่างช่วยได้เยอะเลย”

“ก็แค่ไม่รู้ว่า ถ้าเกิดปัญหาขึ้นมาจริงๆ บริษัทประกันจะจ่ายไหวหรือเปล่า…”

“ฉันเคยได้ยินคุณวาแรนพูดถึงเรื่องนี้ ว่านี่คือบริษัทที่ธนาคารเพื่อการออมแห่งชาติฝรั่งเศสร่วมถือหุ้นอยู่ เรื่องเงินทุนน่าจะไม่มีปัญหานะ”

“งั้นก็เยี่ยมไปเลย! ฉันก็อยากจะซื้อเครื่องทอผ้าอัตโนมัติมาลองดูสักสองสามเครื่องตั้งนานแล้ว มีใครสนใจจะร่วมทุนกับฉันไหม?”

โจเซฟรีบตีเหล็กตอนกำลังร้อน: “บางทีพวกท่านอาจจะเคยได้ยินข่าวมาบ้าง ว่าประเทศของเราได้ลงนามในข้อตกลงการค้ากับออสเตรียและรัฐในเซาท์เยอรมนีอีกหกแห่งแล้ว

“ในอนาคต สินค้าสิ่งทอของลียงก็จะสามารถส่งออกไปขายที่เซาท์เยอรมนีผ่านทางแม่น้ำไรน์ได้โดยตรง อัตราภาษีศุลกากรอย่างน้อยก็จะเทียบเท่ากับของอังกฤษ หรือบางประเทศอย่างบาเดิน ก็อาจจะต่ำกว่านั้นเสียอีก”

ผู้คนในจัตุรัสต่างก็ส่งเสียงร้องด้วยความตกใจและยินดี

การสามารถเจาะเข้าสู่ตลาดที่กว้างใหญ่อย่างเซาท์เยอรมนีได้ นับว่าเป็นผลดีอย่างมหาศาลต่ออุตสาหกรรมสิ่งทอของฝรั่งเศส และยอดขายในอนาคตก็มีโอกาสสูงที่จะเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด

ทว่า โจเซฟก็ยังคง “กระตุ้น” ทุกคนต่อไป: “นอกจากนี้ พวกเรายังได้แหล่งจัดหาขนแกะแห่งใหม่ในมหาสมุทรแปซิฟิก ซึ่งมีกำลังการผลิตมากกว่าหนึ่งล้านปอนด์ และในปีหน้าก็อาจจะทะลุสองล้านปอนด์ด้วยซ้ำ ในราคาเพียงครึ่งเดียวของราคาตลาดในปัจจุบันเท่านั้น!”

ในความเป็นจริง เขาพูดถ่อมตัวไปหน่อยด้วยซ้ำนิวซีแลนด์คือสรวงสวรรค์ของการเลี้ยงแกะ หากจำนวนฝูงแกะเพิ่มขึ้น กำลังการผลิตก็อาจจะสูงกว่าอังกฤษเสียอีก!