ตอนที่ 143 จดหมายจากเยกาเจรีนามหาราชินี

โจเซฟเหลือบมองไปทางตาแลร็องอีกครั้ง แล้วกล่าวกับพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 ว่า “ท่านพ่อ หากเขายังมารบกวนท่านอีก ท่านก็บอกให้เขามาหาข้าได้เลย ข้ามีวิธีเกลี้ยกล่อมเขา”

เมื่อได้ยินว่าจะสลัดหลุดจากนักบวชจอมตื้อได้ พระเจ้าหลุยส์ที่ 16 ก็ทรงตอบตกลงอย่างยินดี “ถ้าอย่างนั้นก็ขอบใจเจ้ามาก โจเซฟ”

พระองค์ตรัสพลางนึกถึงเกียรติยศและคำสรรเสริญที่ได้รับจากปืนเพอร์คัชชันแคปในวันนี้ขึ้นมา จึงอดไม่ได้ที่จะมองลูกชายด้วยความคาดหวัง “โจเซฟ ถ้าเจ้ามีไอเดียเรื่องอาวุธแบบใหม่อีก ต้องรีบบอกข้าเลยนะ”

โจเซฟยิ้มและพยักหน้า แน่นอนอยู่แล้วว่าข้าจะไม่มีทางปล่อยให้ท่านว่าง ท่านว่างไปวันหนึ่งก็ถือเป็นความสูญเสียครั้งใหญ่ต่อการพัฒนาความทันสมัยด้านอาวุธยุทโธปกรณ์ของฝรั่งเศสแล้ว

“ช่วงนี้ท่านช่วยสอนช่างฝีมือถึงขั้นตอนการผลิตปืนรุ่นใหม่นี้ไปก่อนเถอะ ข้าพอจะมีแนวคิดเกี่ยวกับปืนไรเฟิลอยู่บ้าง แต่ตอนนี้ยังไม่ค่อยสมบูรณ์นัก รอให้คิดออกจนถี่ถ้วนแล้วข้าจะนำมาบอกท่านแน่นอน”

หลักการและโครงสร้างของปืนไรเฟิลนั้นมีอยู่แล้ว แต่โจเซฟกลัวว่าถ้าพ่อหันไปสนใจเรื่องนี้จนหมด จะส่งผลกระทบต่อความคืบหน้าในการก่อสร้างโรงงานผลิตอาวุธ เขาจึงต้องอุบไว้ก่อน

“ปืนไรเฟิลหรือ?” พระเจ้าหลุยส์ที่ 16 ทรงสงสัย “ของแบบนั้นมีคนสร้างขึ้นมาตั้งนานแล้วไม่ใช่หรือ?”

โจเซฟยิ้มพลางโบกมือ และจงใจลดเสียงลง “ปืนไรเฟิลในปัจจุบันนั้นบรรจุกระสุนยากมาก…ลูกกระสุนต้องใช้ค้อนตอกเข้าไปในลำกล้อง บางทีก็อาจจะติดค้างอยู่กลางลำกล้องด้วยซ้ำ แต่การออกแบบปืนไรเฟิลของข้าจะสามารถบรรจุกระสุนได้อย่างง่ายดาย แทบจะพอๆ กับปืนลำกล้องเรียบเลยล่ะ”

ดวงตาของพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 ทอประกายขึ้นมาทันที “พระเจ้าช่วย! พระองค์ทรงประทานสมองแบบไหนให้กับโจเซฟของข้ากันแน่?!”

พระองค์ทรงจับแขนลูกชายแน่น ตรัสด้วยความตื่นเต้น “ถ้าอย่างนั้นเจ้าก็ต้องรีบหน่อยนะ! ถึงตอนนั้นเราก็จะได้สร้างปืนที่ทำให้คนทั่วยุโรปต้องตกตะลึงได้อีกครั้งแล้ว!”

“ได้เลย ท่านพ่อที่รัก”

หลังจากคุยเรื่องช่วงเวลาอันรุ่งโรจน์ในสนามฝึกของวันนี้อีกพักหนึ่ง โจเซฟก็บอกลาองค์กษัตริย์ที่กำลังยิ้มหน้าบาน แล้วเดินตรงไปยังห้องทำงานของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังทันที

เบรียนรีบออกมาต้อนรับ ยิ้มอย่างกระตือรือร้น “มกุฎราชกุมาร ดีใจเหลือเกินที่ได้เห็นบาดแผลของพระองค์หายสนิทแล้ว! ขอบคุณพระผู้เป็นเจ้าที่ทรงคุ้มครอง!”

เขาเป็นห่วงอาการบาดเจ็บของโจเซฟมากจริงๆ ก่อนหน้านี้เขาไปเยี่ยมโจเซฟแทบทุกวัน เพราะกลัวว่ามกุฎราชกุมารจะเป็นอะไรไป

โจเซฟรีบทำท่าทางขีดกางเขนที่หน้าอกอย่างให้ความร่วมมือ “ขอบคุณพระเจ้า และต้องขอบคุณท่านด้วย ท่านอาร์ชบิชอปเบรียน”

เมื่อทั้งสองนั่งลง โจเซฟก็นึกถึงเหตุการณ์ที่ได้พบกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทะเบียนราษฎร์เมื่อวานนี้ จึงเอ่ยถามขึ้น “ท่านอาร์ชบิชอปเบรียน ได้ยินมาว่าการเดินทางไปอังกฤษของเคานต์นิโคลัสครั้งนี้ไม่ค่อยราบรื่นนักหรือ?”

เบรียนถอนหายใจและพยักหน้า “ใช่พ่ะย่ะค่ะ เขาไม่ค่อยถนัดกับงานแบบนั้นจริงๆ มักจะตอบสนองต่อกลไกทางการทูตต่างๆ ได้ช้าและชอบพูดผิดอยู่บ่อยๆ… โอ้ เขาถึงขั้นจำลำดับเชื้อพระวงศ์ของกษัตริย์อังกฤษผิดต่อหน้าธารกำนัลด้วยซ้ำ”

เขาหยุดไปครู่หนึ่ง แล้วมองมาที่โจเซฟ “นอกจากนี้ เราได้มอบความอัปยศครั้งใหญ่ให้กับแวร์แชนขนาดนั้นแล้ว แต่เขากลับทำเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้นเลยตอนที่มารายงานผลการเดินทางไปรัสเซียให้กระหม่อมฟัง ยิ่งไม่ต้องพูดถึงเรื่องการลาออกเลย”

โจเซฟได้ยินดังนั้นก็ขมวดคิ้วเล็กน้อย ก่อนหน้านี้เขาได้ตกลงกับเบรียนว่าจะเตะรัฐมนตรีต่างประเทศอย่างแวร์แชนไปที่รัสเซีย และให้เขาขาดการประชุมเจรจาการค้าระหว่างอังกฤษกับฝรั่งเศส โดยคิดว่าอีกฝ่ายจะโกรธจัดจนลาออกไปเอง นึกไม่ถึงเลยว่าเขาจะมีความอดทนสูงขนาดนี้

อันที่จริงแวร์แชนก็อยากจะลาออกตั้งแต่ยังไม่ถึงรัสเซียด้วยซ้ำ แต่ดยุกแห่งออร์เลอองส์คอยรบเร้าให้เขาอยู่ในตำแหน่งต่อไป เขาจึงต้องหน้าด้านทนอยู่ในคณะรัฐมนตรีต่อไป

เพราะในตอนนี้เขาคือพันธมิตรทางการเมืองเพียงคนเดียวของออร์เลอองส์ในคณะรัฐมนตรี การสูญเสียเขาไปเป็นสิ่งที่ออร์เลอองส์ยอมรับไม่ได้เด็ดขาด

เบรียนกล่าวอย่างลำบากใจ “ฝ่าบาท หากแวร์แชนไม่ไปล่ะก็ ทางฝั่งเคานต์นิโคลัส…”

โจเซฟรู้ดีว่า ตามข้อตกลงตอนที่เกิดเหตุการณ์ถอดถอนเบรียนนั้น จะต้องให้นิโคลัสขึ้นเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ

เขาส่ายหน้าเล็กน้อย “เคานต์นิโคลัสก็ไม่เหมาะกับงานการทูตจริงๆ นั่นแหละ เอาอย่างนี้แล้วกัน ข้าจะหาทางชดเชยให้เขาเอง”

“ฝ่าบาทจะทำอย่างไรพ่ะย่ะค่ะ?”

“เคานต์นิโคลัสน่าจะถนัดงานด้านทะเบียนราษฎร์มากกว่า ลองให้เขาเริ่มวางแผนระบบบัตรประจำตัวประชาชนดูสิ”

“บัตรประจำตัวประชาชนหรือ?”

โจเซฟยิ้ม “ก็คือการออกบัตรให้ชาวฝรั่งเศสทุกคน บนบัตรจะมีตัวเลขที่ไม่ซ้ำกัน เพื่อใช้แยกแยะตัวตนของแต่ละคน”

“ทำไมต้องออกบัตรพวกนี้ด้วย…” เบรียนสมกับที่นั่งตำแหน่งหัวหน้าคณะรัฐมนตรี พอฟังได้ครึ่งประโยคก็เข้าใจถึงจุดสำคัญ “สามารถใช้เป็นฐานในการเก็บภาษีรายหัวได้”

“ยังมีข้อดีอีกเยอะเลย” โจเซฟกล่าว “อย่างเช่น ใช้คัดกรองสายลับหรืออาชญากรที่ถูกหมายจับ ป้องกันการสวมรอยรับเงินบรรเทาทุกข์ สะดวกในการยืนยันตัวตน ป้องกันการฉ้อโกง เป็นต้น”

แน่นอนว่า เป้าหมายหลักที่โจเซฟต้องการผลักดันบัตรประจำตัวประชาชน ก็เพื่อความสะดวกในการเก็บภาษีและการค้าเป็นหลัก และในอนาคตที่อาณานิคม ก็ยังสามารถใช้สิ่งนี้เพื่อสร้างความรู้สึกเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของประเทศได้อีกด้วย

เบรียนพยักหน้า “เคานต์นิโคลัสอยากจะทำผลงานที่โดดเด่นมาตลอด และเรื่องนี้ก็เกี่ยวข้องกับคนทุกคนในประเทศ เขาน่าจะพอใจนะพ่ะย่ะค่ะ”

โจเซฟเสริม “อาจจะเพิ่มลายเซ็นของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทะเบียนราษฎร์ลงไปบนบัตรประจำตัว เพื่อเป็นการยืนยันความถูกต้องของบัตรด้วยก็ได้นะ”

“ถ้าอย่างนั้นก็สมบูรณ์แบบเลยพ่ะย่ะค่ะ”

โจเซฟนึกถึงแวร์แชนขึ้นมาอีก ก็อดไม่ได้ที่จะขมวดคิ้ว “ยังไงก็ต้องลดทอนอำนาจของแวร์แชนต่อไป ตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศจะต้องเปลี่ยนเป็นคนของเราให้ได้”

เบรียนรีบพยักหน้าอย่างซาบซึ้ง “ขอบพระทัยฝ่าบาทพ่ะย่ะค่ะ”

ในมุมมองของเขา แวร์แชนทำให้ตนเองต้องขุ่นเคืองจากคดีถอดถอน มกุฎราชกุมารจึงไม่ยอมปล่อยเขาไปเช่นนี้

ทว่าในความเป็นจริง สิ่งที่โจเซฟคิดก็คือการจัดระเบียบขั้วอำนาจทางการเมือง และบั่นทอนอำนาจของดยุกแห่งออร์เลอองส์ให้ได้มากที่สุด เพื่อปูทางสำหรับการจัดระเบียบขุนนางเก่าในอนาคต

เมื่อพูดถึงแวร์แชน เบรียนก็นึกถึงรายงานของเขาเมื่อไม่กี่วันก่อน จึงรีบรายงานโจเซฟ “ฝ่าบาท การเดินทางไปรัสเซียของแวร์แชนในครั้งนี้ ได้นำข่าวบางอย่างกลับมาด้วยพ่ะย่ะค่ะ”

เขาลุกขึ้นไปหยิบกระดาษหลายแผ่นจากลิ้นชักมายื่นให้โจเซฟ “องค์ราชินีแห่งรัสเซียทรงให้ความสำคัญกับท่าทีของเราต่อสงครามรัสเซีย-ออตโตมันมาก พระนางย้ำกับแวร์แชนหลายครั้งว่า ออตโตมันเป็นฝ่ายเริ่มสงครามก่อน โดยพยายามจะยึดครองไครเมียและจอร์เจียซึ่งเป็นดินแดนของรัสเซีย และยังโจมตีกองเรือของรัสเซียด้วย พวกเขาจึงไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องทำการตอบโต้”

“อ้อ นี่คือสำเนาจดหมายที่เยกาเจรีนามหาราชินีทรงเขียนถึงพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 พ่ะย่ะค่ะ”

โจเซฟไม่ได้สนใจว่าระหว่างรัสเซียกับออตโตมันใครถูกใครผิด ประเด็นคือสถานการณ์ฝั่งนั้นฝรั่งเศสสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้หรือไม่ต่างหาก

เขามองดูจดหมายของเยกาเจรีนา ก็เห็นว่าราชินีทรงใช้ถ้อยคำที่สุภาพอย่างยิ่งในการกล่าวถึงความสัมพันธ์อันดีระหว่างรัสเซียและฝรั่งเศส จากนั้นก็ยุยงให้ฝรั่งเศสสนับสนุนพระนาง โดยการประกาศสงครามกับออตโตมัน ถึงขั้นบอกว่านี่ถือเป็นการนำสงครามครูเสดครั้งใหม่ของฝรั่งเศสเลยทีเดียว

เบรียนเสริมขึ้นด้านข้าง “ได้ยินจากแวร์แชนว่า องค์ราชินีรัสเซียทรงแย้มเป็นนัยถึงความเป็นไปได้ในการเชื่อมสัมพันธ์ทางสายเลือดระหว่างรัสเซียและฝรั่งเศสด้วยพ่ะย่ะค่ะ”

โจเซฟยิ้มบางๆ การแต่งงานกับรัสเซียในตอนนี้ยังไม่ได้สร้างผลประโยชน์ที่เป็นรูปธรรมอะไรให้กับฝรั่งเศสเลย

อย่างไรก็ตาม เมื่อเขาเห็นประโยคที่ว่า “สนับสนุนรัสเซียในการทำสงครามกับออตโตมัน” เขาก็อดไม่ได้ที่จะหรี่ตาลงถ้าจะว่ากันตามตรง แอฟริกาเหนือตั้งแต่ตะวันตกจรดตะวันออกอย่างอัลเจียร์ ตูนิเซีย อียิปต์ ฯลฯ แม้ว่าในทางปฏิบัติจะเป็นประเทศอิสระ แต่ในนามแล้วยังคงเป็นมณฑลของออตโตมันอยู่

หากฝรั่งเศสร่วมมือกับรัสเซียต่อต้านออตโตมัน ข้ออ้างในการแทรกแซงแอฟริกาเหนือในฐานะส่วนหนึ่งของการโจมตีออตโตมัน ก็จะมีเหตุผลขึ้นมาแล้วไม่ใช่หรือ?