ตอนที่ 504 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังและคนจน

“นี่เป็นไปไม่ได้เด็ดขาด!” คอร์นวอลลิส ผู้สำเร็จราชการอินเดียที่อยู่ข้างๆ ตะโกนขึ้นทันที “ตอนนี้วิชัยนครเป็นของบริษัทอินเดียตะวันออกแล้ว”

อังกฤษใช้จ่ายเงินไปมหาศาลกับสงครามในครั้งนี้ แต่กลับยึดครองได้เพียงสองมณฑลครึ่งทางตะวันตกเฉียงเหนือของไมซอร์เท่านั้น ในขณะเดียวกัน การค้าบนชายฝั่งตะวันตกของอินเดียก็หยุดชะงักไปครึ่งค่อนปี ขาดทุนจนแทบจะหมดตัวอยู่แล้ว จะยอมสละของที่ได้มาจากสงครามอีกได้อย่างไร?

ทิปูสุลต่านไม่สนใจเขา เพียงแค่มองไปที่อัครมหาเสนาบดีอาบูซามของไฮเดอราบาด: “ท่านจะทนดูผู้คนในวิชัยนครถูกพวกนอกรีตปกครองอย่างนั้นหรือ?”

ไฮเดอราบาดและไมซอร์ต่างก็นับถือศาสนาอิสลามเหมือนกัน เมื่อหลายสิบปีก่อนเคยเป็นพันธมิตรกันด้วยซ้ำ

อาบูซามก็รู้ดีว่าทิปูทำไปเพื่อสร้างความแตกแยกให้เขากับอังกฤษ แต่ไฮเดอราบาดสูญเสียทหารไปกว่า 3 หมื่นนายเพื่ออังกฤษในสงครามครั้งนี้ การได้วิชัยนครมาเป็นสิ่งชดเชยก็ถือเป็นเรื่องสมควรแล้ว

เขากระแอมเบาๆ แล้วพูดกับซิลลี่อย่างระมัดระวังว่า: “ใต้เท้า หากเราสามารถช่วยท่านดูแลวิชัยนครได้ เรายินดีจะเพิ่มภาษีให้ท่านอีกสามส่วน…”

“ที่นี่ไม่ต้องการความเห็นของท่าน” ซิลลี่ขัดจังหวะเขาอย่างห้วนๆ เคาะโต๊ะแล้วพูดว่า “วิชัยนครไม่ได้อยู่ในขอบเขตของการเจรจา”

“หึ!” ทิปูสุลต่านลุกขึ้นยืนทันที “ในเมื่อเป็นเช่นนั้น เราก็ไปเจอกันในสนามรบเถอะ”

ความจริงแล้ว ตอนที่พูดประโยคนี้ออกไป ในใจเขาก็ไม่ได้มั่นใจนัก ปัจจุบันกองทัพอังกฤษมีความได้เปรียบอย่างสมบูรณ์ในสนามรบ ศรีรังคปัฏฏนากำลังตกอยู่ในอันตราย แต่ในขณะเดียวกัน เขาก็เชื่อมั่นในคำพูดของมาร์ควิสเดอลาฟาแยต ก่อนสิ้นสุดฤดูมรสุม ชาวอังกฤษจะต้องถอยทัพอย่างแน่นอน ดังนั้น ตอนที่เจรจา เขาจึงต้องแสร้งทำเป็นแข็งกร้าวเข้าไว้

สายตาของเซอร์ซิลลี่ฉายแววสิ้นหวังออกมาจริงๆ เสบียงของกองกำลังรบนอกประเทศของอังกฤษเหลือไม่ถึงครึ่งเดือน ต้องรีบถอยกลับไปที่คานาราโดยเร็วที่สุด มิฉะนั้นการล่าถอยอาจจะกลายเป็นการพ่ายหนีได้

หลังจากการต่อรองกันอย่างดุเดือด ในที่สุดซิลลี่ก็ยอมรับที่จะมอบพื้นที่บางส่วนทางตอนเหนือของเมืองเบลลารีให้ไฮเดอราบาด “ดูแลแทน” และอนุญาตให้ชาวเมืองในพื้นที่อื่นๆ ของวิชัยนครสามารถเดินทางไปที่ไฮเดอราบาดได้

อาบูซามมองตาทิปูอย่างเงียบๆ ด้วยความซาบซึ้งใจ ในขณะเดียวกันก็มีความแค้นเคืองต่อชาวอังกฤษเพิ่มขึ้นอีกเล็กน้อย

จากนั้น ซิลลี่และทิปูก็เริ่มหารือเกี่ยวกับปัญหาของคาร์นาติค ตามสนธิสัญญาลับที่อังกฤษและฝรั่งเศสเคยทำไว้ก่อนหน้านี้ คาร์นาติคทางตะวันออกของไมซอร์จะยุติความเป็นพันธมิตรกับอังกฤษ และจะรักษาความเป็นกลางไว้

ในสงครามไมซอร์ครั้งนี้ กองกำลังหลักของอังกฤษส่วนใหญ่มุ่งเป้าไปที่ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ แทบจะไม่ได้ให้ความช่วยเหลือใดๆ แก่คาร์นาติคเลย ปล่อยให้ถูกไมซอร์โจมตีอย่างหนัก

หากทิปูสุลต่านไม่ได้ถอนกำลังกลับมาตั้งรับตามคำแนะนำของโจเซฟ พื้นที่ทางตอนใต้ของคาร์นาติคทั้งหมดคงจะรักษาไว้ไม่ได้แล้ว

ดังนั้น คาร์นาติคจึงไม่มีความเห็นคัดค้านเรื่องการยุติความเป็นพันธมิตร พันธมิตรที่เอาแต่ออกคำสั่ง รู้จักแต่จะเก็บภาษี แต่ปกป้องตัวเองไม่ได้ จะมีไว้ทำไม?

เมื่อทั้งสามฝ่ายตกลงเรื่องสถานะของคาร์นาติคได้แล้ว ทิปูสุลต่านกลับพูดกับทูตพิเศษของคาร์นาติคว่า: “สงครามระหว่างไมซอร์และคาร์นาติคไม่ควรจะเกิดขึ้นเลย”

เขากวาดสายตามองไปยังคอร์นวอลลิสและซิลลี่ที่อยู่ข้างๆ ขาดแค่ยังไม่ได้พูดออกมาตรงๆ ว่า “ทั้งหมดเป็นเพราะชาวอังกฤษยุยง” เขาพูดต่อว่า: “ดังนั้น ข้าจึงยินดีที่จะคืนติรุจิรัปปัลลิให้กับพวกท่าน”

ติรุจิรัปปัลลิเป็นมณฑลทางตอนใต้ของคาร์นาติค ซึ่งถูกไมซอร์ยึดครองไปได้ไม่นานหลังจากสงครามปะทุขึ้น

และตามคำแนะนำของชาวฝรั่งเศส หากไมซอร์ต้องการปกครองที่นั่น จะต้องสูญเสียกำลังไปอย่างมหาศาล แถมยังจะถูกชาวคาร์นาติคเกลียดชัง สู้คืนให้พวกเขาไปเพื่อแลกกับความรู้สึกขอบคุณจากชาวคาร์นาติคยังจะดีเสียกว่า

ปอนดิเชอร์รี จุดยึดที่มั่นแห่งสุดท้ายของฝรั่งเศสบนคาบสมุทรอินเดียอยู่ติดกับคาร์นาติค หากฝ่ายหลังอำนวยความสะดวกให้ ไมซอร์ก็อาจจะสามารถติดต่อกับฝรั่งเศสได้อย่างลับๆ

เห็นได้ชัดว่าทูตพิเศษของคาร์นาติคไม่คิดว่าจะได้ดินแดนที่เสียไปกลับคืนมา เขารีบทำความเคารพทิปูสุลต่านด้วยความตื่นเต้นและกล่าวว่า: “ข้าพเจ้าในนามขององค์กษัตริย์ ขอแสดงความขอบคุณอย่างจริงใจที่สุดต่อท่าน!”

หลังจากการต่อรองกันเป็นเวลาหลายวัน ในที่สุดอังกฤษและไมซอร์ก็ได้ลงนามในข้อตกลงหยุดยิงในวันที่ 2 ตุลาคม

แม้ไมซอร์จะสูญเสียดินแดนไปเกือบสามมณฑล แต่ก็ยังไม่ถึงขั้นบาดเจ็บสาหัส

ต้องรู้ไว้ว่า ในประวัติศาสตร์ ทิปูสุลต่านยอมเสียดินแดนไปครึ่งหนึ่ง รวมถึงศรีรังคปัฏฏนาและบังคาลอร์ แต่ก็ยังกล้าที่จะทำสงครามแองโกล-ไมซอร์ครั้งที่สี่กับอังกฤษ

ตอนนี้เขายังมีกำลังเหลืออยู่ หากเขามีโอกาส จะเป็นไปได้อย่างไรที่เขาจะไม่หาทางแก้แค้นอังกฤษให้จงได้?

ส่วนทางฝั่งอังกฤษ ดูเหมือนจะเอาชนะไมซอร์ได้ ได้ดินแดนมาบ้าง รักษาความเป็นผู้นำของตัวเองในคาบสมุทรอินเดียไว้ได้ แต่กลับต้องทุ่มเทค่าใช้จ่ายทางทหารไปอย่างมหาศาล และไม่ได้รับค่าปฏิกรรมสงครามเลยแม้แต่น้อย

นอกจากนี้ เหตุผลที่อังกฤษใช้ในการก่อสงครามครั้งนี้ก็คือ “ไมซอร์ผนวกทราแวนคอร์” แต่ตอนนี้เมื่อสงครามยุติลง กลับไม่มีใครพูดถึงทราแวนคอร์อีกเลย อังกฤษอาจจะแกล้งทำเป็นลืมเรื่องนี้ไปได้ แต่รัฐน้อยใหญ่ในอินเดียต่างก็มองเห็นทั้งหมด

ความเป็นผู้นำยังคงอยู่ แต่ไม่มีความน่าเกรงขามเหมือนเมื่อก่อนอีกต่อไปแล้ว

……

ฝรั่งเศส

ชานเมืองปารีส

ผู้นำระดับสูงของสมาคมนายหน้าเก็บภาษีสิบกว่าคนถูกห้อมล้อมด้วยคนรับใช้และสุนัขล่าเนื้อ กำลังขี่ม้ามุ่งหน้าไปยังลานล่าสัตว์ของโอลด์ฟอร์ดอย่างสนุกสนาน

โฮปยิ้มและพูดกับคนที่อยู่ข้างๆ ว่า:

“พวกคุณคงพอนึกภาพออกนะ ตอนที่คุณชาร์ลส์บอกว่า ‘เนื่องจากมีปัญหาทางธุรกิจ เงินกู้ที่เคยบอกไว้ก่อนหน้านี้อาจจะไม่สามารถให้ได้แล้ว’ บรียานมีสีหน้าสิ้นหวังขนาดไหน”

ชายวัยกลางคนที่เดินอยู่ทางซ้ายมีสีหน้าภาคภูมิใจ:

“ปีนี้เหลือเวลาอีกแค่สองเดือนกว่าๆ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังของเราจะหาเงิน 200 ล้านฟรังก์มาได้ยังไงกันล่ะ?”

อีกคนหัวเราะตาม:

“อีกไม่นานกระทรวงและทบวงกรมต่างๆ ตลอดจนผู้ว่าการรัฐก็จะมาทวงถามงบประมาณของปีหน้ากับเขา ถึงตอนนั้นเขาถึงจะได้สัมผัสกับความสิ้นหวังดั่งนรก”

ชายวัยกลางคนหันไปมองโฮป:

“คุณโฮป งั้นต่อไปเราก็ต้องเร่งการเจรจาเรื่องเงินค่าเหมาเก็บภาษีให้เร็วขึ้นสินะ”

“ไม่ ตรงกันข้ามเลย” โฮปมองไปที่รั้วของลานล่าสัตว์ที่อยู่ไกลออกไป “ดูสิ เราใกล้จะถึงแล้ว ตอนนี้คนที่กำลังร้อนใจคือบรียาน เราอาจจะให้ไวส์เคานต์แบร์กตลองด์แกล้งป่วยหรืออะไรสักอย่างก็ได้

“พอถึงกลางเดือนพฤศจิกายน บรียานคงจะไม่มีกะจิตกะใจจะมาต่อรองราคาแล้วด้วยซ้ำ เผลอๆ เราอาจจะเซ็นสัญญาด้วยจำนวนเงินเท่ากับปีที่แล้วได้เลย”

โบลโลเร่ขี่ม้าเข้ามาใกล้ แล้วพูดเสียงดังว่า:

“ผมว่ารัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังก็ไม่ต่างอะไรกับคนจนที่กู้เงินนอกระบบนั่นแหละ ฮ่าฮ่า ตราบใดที่เรากำถุงเงินไว้แน่น พวกเขาก็ต้องยอมลดตัวลงมาขอร้องเรา แล้วปล่อยให้เราตั้งเงื่อนไขได้ตามใจชอบไม่ใช่หรือ?”

“คุณพูดถูก”

เมื่อกลุ่มคนข้ามรั้วไม้ของลานล่าสัตว์ไปได้ พวกเขาก็เริ่มสั่งให้คนรับใช้กางเต็นท์ชั่วคราว ในขณะเดียวกันก็ส่งกลุ่มคนออกไป สั่งให้สุนัขไปตามหาเหยื่อ

ฟอร์ดและโฮปกำลังคุยกันเรื่องเหยื่อในฤดูใบไม้ร่วงอย่างผ่อนคลาย จู่ๆ ก็เห็นรถม้าคันหนึ่งแล่นมาอย่างรวดเร็ว เนื่องจากพื้นดินในป่าไม่ราบเรียบ รถม้าจึงกระเด้งกระดอนไปมาเป็นระยะๆ

ไม่นานนัก รถม้าก็หยุดลง ชายร่างสูงใหญ่ อายุราวสี่สิบกว่าปีคนหนึ่งกระโดดลงจากรถ

เมื่อฟอร์ดเห็นหน้าคนที่มา ก็อดขมวดคิ้วไม่ได้:

“ไวส์เคานต์แบร์กตลองด์?”

แบร์กตลองด์ ตัวแทนเจรจาของสมาคมนายหน้าเก็บภาษี เดินมาหาฟอร์ดอย่างเร่งรีบ หอบหายใจอย่างหนัก แล้วพูดว่า:

“คุณฟอร์ด เกิดเรื่องแล้ว… เมื่อเช้านี้ ผู้ช่วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังมาแจ้งผมว่า การเจรจาเรื่องเงินค่าเหมาเก็บภาษีถูกยกเลิกอย่างเป็นทางการแล้วครับ”