ตอนที่ 489 ก้าวแรกของการปฏิรูประบบข้าราชการ

มณฑลแร็งส์ ซึ่งตั้งอยู่ติดกับทางตะวันออกของกรุงปารีส

ไวเคานต์ดูร็อง ผู้ตรวจการตลาด มองดูตำรวจหลายร้อยนายที่มีท่าทางองอาจ น่าเกรงขาม กำลังก้าวเดินอย่างเป็นระเบียบผ่านไป ในใจก็อดไม่ได้ที่จะรู้สึกยำเกรง

เขาจำได้อย่างชัดเจนว่า เมื่อหนึ่งปีก่อน ตำรวจแร็งส์ยังไม่ต่างอะไรกับพวกอันธพาลข้างถนน อย่าว่าแต่การเดินพร้อมเพรียงกันจนเกิดเสียงเดียวเหมือนคนหลายร้อยคนในตอนนี้เลย แค่จะให้พวกเขายืนตัวตรงก็ยังเป็นเรื่องยากแล้ว

แต่ตอนนี้ ตำรวจเหล่านี้มีเงินเดือนสูง มีระเบียบวินัยเคร่งครัดมาก อีกทั้งยังอยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของกรมตำรวจโดยตรง ไม่ได้อยู่ภายใต้การดูแลของเทศบาลอีกต่อไป

เขาแอบถอนหายใจในใจ ตำรวจไม่ได้อยู่ภายใต้การควบคุมของบรรดาขุนนางอีกต่อไปแล้ว…

เดิมทีโจเซฟตั้งใจจะจัดพิธีสวนสนามของตำรวจที่แร็งส์ให้ยิ่งใหญ่เหมือนที่ปารีส แต่การฝึกซ้อมของตำรวจที่นี่ยังค่อนข้างอ่อนด้อยอยู่ กรมตำรวจระบุว่าต้องใช้เวลาเตรียมตัวล่วงหน้าหนึ่งเดือน ถึงจะพอมองเห็นผลลัพธ์ที่เขาต้องการได้

ดังนั้น เขาจึงจำต้องเปลี่ยนจากการสวนสนาม เป็นการให้ตำรวจเดินเรียงแถวแห่รอบเมืองแทน แต่ไม่คิดเลยว่าเนื่องจากมีประชาชนจำนวนมากตามมามุงดู สุดท้ายก็เลยกลายเป็นการเดินขบวนของคนหลายพันคน ซึ่งความยิ่งใหญ่อลังการก็ไม่ได้น้อยไปกว่าที่ปารีสเลย

“นี่ ท่านได้ยินมาบ้างไหม?” ข้าราชการที่สวมเสื้อคลุมยาวสีดำและมีโหนกแก้มสูงคนหนึ่ง จู่ๆ ก็เดินเข้ามาใกล้ไวเคานต์ดูร็อง ใช้ข้อศอกสะกิดเขา ก่อนจะเอ่ยอย่างมีลับลมคมนัยว่า “การที่เอิร์ลนอร์ฟอล์กและพวกซัดทอดข้าราชการคนอื่นๆ กลางศาลนั้น เป็นเพราะถูกกรมข่าวกรองบีบบังคับ…”

ไวเคานต์ดูร็องหน้าถอดสีทันที เขาทำท่าทางขยี้หูอย่างเกินจริง ก่อนจะร้องเสียงดังว่า: “บารอนเชอวาลีเย เสียงกลองดังเกินไป ท่านว่าอะไรนะ? ข้าฟังไม่ถนัดเลย”

“ข้ากำลังพูดว่า…”

เชอวาลีเยกำลังจะพูดซ้ำอีกครั้ง แต่ก็เห็นดูร็องหันไปทักทายชายวัยกลางคนคนหนึ่งเสียแล้ว “คุณเชราร์ ไม่เจอกันเสียนาน ท่านก็มาด้วยหรือ”

เชอวาลีเยจนปัญญา จึงจำต้องหันไปหาข้าราชการอีกคน เพื่อเล่า “เรื่องใหญ่” ที่ตนได้ยินมาให้ฟัง แต่ฝ่ายหลังก็ทำหน้าแปลกๆ แล้วหลบเลี่ยงเขาไปอย่างรวดเร็วเช่นกัน

เขาเริ่มรู้สึกอึดอัดใจ ประจวบเหมาะกับที่เขามองเห็นพี่เขยของตน ซึ่งก็คือบารอนอาแร็กส์ ผู้ช่วยฝ่ายการเงินแห่งแร็งส์ท่ามกลางฝูงชน จึงรีบเบียดเข้าไปหา พร้อมกับโบกมือให้: “อองรี ดีใจจริงๆ ที่ได้พบท่าน

“เอ่อ เกี่ยวกับเรื่องของคนที่เข้าไปพัวพันกับคดีทุจริตช่วงนี้ ข้าได้ยินข่าวมาว่า เป็นฝีมือของกรมข่าวกรอง…”

เขายังพูดไม่ทันจบ ก็ถูกพี่เขยตวาดขัดจังหวะเสียก่อน: “หยุดพูดเดี๋ยวนี้!”

ฝ่ายหลังมองซ้ายมองขวา ก่อนจะลดเสียงลงอย่างเคร่งเครียด: “ข้ามักจะเตือนท่านอยู่เสมอ ว่าอย่าไปฟังเรื่องไร้สาระของคนอื่น และยิ่งไม่ควรเอาไปพูดต่อมั่วซั่ว”

“ไม่ นี่ไม่ใช่ข่าวลือนะ ไวเคานต์ชาร์ลส์ แบร์นี เป็นคนพูดเอง…”

ไวเคานต์แบร์นีก็คือหนึ่งในข้าราชการระดับสูง 40 กว่าคนที่ถูกพิจารณาคดีในคดีทุจริตครั้งนี้นั่นเอง

บารอนอาแร็กส์ปรายตามองขบวนตำรวจที่สะพายปืนคาบศิลาซึ่งอยู่ไม่ไกลด้วยความประหม่า ก่อนจะยกมือขึ้นปิดปากเขา: “ท่านไม่อยากมีชีวิตอยู่แล้วหรือไง? การที่ราชสำนักระงับเรื่องนี้ไว้ ก็ถือเป็นผลลัพธ์ที่ดีที่สุดแล้ว ท่านยังจะมาพูดเรื่องนี้อีก หรืออยากจะเรียกให้สำนักงานสอบสวนความโปร่งใสมาตรวจสอบพวกเราหรือไง?”

เขาลดเสียงลงอีกนิด: “ก่อนหน้านี้ ศาลสูงพิจารณาคดีไปแค่สี่คน ก็มีข้าราชการเข้ามาพัวพันนับร้อยคนแล้ว รอจนกว่าคนสี่สิบกว่าคนด้านหลังจะถูกพิจารณาคดีจนครบ พวกเราก็อาจจะมีชื่อติดอยู่ในรายชื่อที่ถูกซัดทอดด้วยก็ได้!

“ที่สำคัญที่สุด ไม่ว่าจะเป็นท่าน ข้า หรือผู้ตรวจการเทศบาล ผู้ประสานงานการค้าและคนอื่นๆ ก็ไม่มีใครทนการตรวจสอบได้หรอก… ดังนั้นพวกเราแค่ให้ความร่วมมือกับราชสำนักก็พอ อย่าพยายามแกว่งเท้าหาเสี้ยนเด็ดขาด!”

เมื่อเห็นเชอวาลีเยพยักหน้า เขาถึงได้ยอมปล่อยมือออกจากปากอีกฝ่าย ก่อนจะกำชับว่า: “กลับไปแล้วก็เตรียมตัวให้พร้อม อีกไม่กี่วันก็ไปสมัครเรียนที่มหาวิทยาลัยบริหารรัฐกิจหลวงที่ปารีสกับข้า…”

หลังจากที่ขบวนพาเหรดของตำรวจสิ้นสุดลง บารอนอาแร็กส์ก็ครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนจะสั่งให้คนขับรถม้าตรงไปที่กรมตำรวจ

ไม่นาน เขาก็เอ่ยกับเจ้าหน้าที่ตำรวจที่มาต้อนรับว่า: “ข้าต้องการแจ้งความ ว่าไวเคานต์ชาร์ลส์ แบร์นี เป็นคนปล่อยข่าวลือ และใส่ร้ายป้ายสีกรมข่าวกรอง…”

ส่วนที่ห้องทำงานข้างๆ ไวเคานต์ดูร็องก็กำลังแจ้งความในเรื่องเดียวกันอยู่

…

หลังจากที่โจเซฟเป็นประธานในพิธีเดินขบวนของตำรวจที่บอร์กโดซ์เสร็จสิ้น เขาก็เดินทางกลับปารีส

เขาแวะไปที่มหาวิทยาลัยบริหารรัฐกิจก่อน เพื่อเป็นตัวแทนของพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 ในการกล่าวสุนทรพจน์ในพิธีเปิดภาคเรียน

ใช่แล้ว ภายใต้การสนับสนุนเงินทุนจำนวนมหาศาลจากบรรดาข้าราชการ และการเร่งเร้าอย่างต่อเนื่อง ใช้เวลาเพียงเดือนครึ่ง มหาวิทยาลัยแห่งนี้ก็เตรียมการเสร็จสิ้นด้วยความเร็วแสง และพร้อมที่จะเปิดทำการสอนแล้ว

นักเรียนรุ่นแรกมีถึงกว่าหกร้อยคน ซึ่งเกินกว่าจำนวนที่คาดการณ์ไว้ในตอนแรกไปมาก

ยิ่งไปกว่านั้น หากต้องการจะเข้าเรียนในรุ่นแรก ก็ต้องไปใช้เส้นสายกับทางคริสตจักรด้วยซ้ำ เพราะยังมีข้าราชการอีกเป็นพันคนที่กำลังต่อคิวรออย่างใจจดใจจ่อ

โจเซฟเดินออกมาจากมหาวิทยาลัย เงยหน้าขึ้นก็เห็นบ้านที่อยู่ฝั่งตรงข้ามแขวนป้ายประกาศให้เช่า ซึ่งค่าเช่านั้นสูงถึงเดือนละสี่สิบฟรังก์!

ราคานี้แทบจะเท่ากับเงินเดือนหนึ่งเดือนของข้าราชการทั่วไปเลยทีเดียว

เขาตบหน้าผากตัวเอง รู้สึกเสียดายในใจอย่างสุดซึ้ง ทำไมก่อนหน้านี้เขาถึงนึกไม่ถึงโครงการอสังหาริมทรัพย์ดีๆ แบบนี้กันนะ?

ช่างประมาทเสียจริง! นี่มันบ้านจัดสรรทำเลทองใกล้สถานศึกษาชั้นยอดเชียวนะ หลังหนึ่งขายน่าจะได้สักสองถึงสามหมื่นฟรังก์แน่ๆ

ต้องรู้ไว้ว่า คนที่มาพักอาศัยที่นี่ล้วนแต่เป็นข้าราชการทั้งนั้น เงินแค่นี้ย่อมหามาจ่ายได้อย่างแน่นอน และถึงแม้ว่าซื้อไปแล้วจะไม่ได้อยู่เอง ก็สามารถปล่อยเช่าในราคาสูงได้อย่างง่ายดาย บรรดาพ่อค้าหัวใสก็คงจะมาลงทุนซื้อบ้านด้วยเช่นกัน

หากสร้างหมู่บ้านจัดสรรขึ้นมาในบริเวณนี้ อย่างน้อยก็น่าจะทำกำไรได้ถึงหลักสิบล้านฟรังก์!

เมื่อคิดมาถึงตรงนี้ โจเซฟก็รีบสั่งการเอมองต์ ให้เขาส่งคนไปกว้านซื้อที่ดินว่างเปล่าบริเวณใกล้มหาวิทยาลัยบริหารรัฐกิจมาให้หมด วัวหายล้อมคอกก็ยังไม่สาย นี่ไม่เท่ากับเป็นการหาเงินมาสมทบทุนให้กับการปฏิรูปภาษีเพิ่มอีกก้อนหนึ่งหรอกหรือ?

วันรุ่งขึ้น

ภายในห้องประชุมใหญ่ของพระราชวังแวร์ซาย กำลังมีการประชุมคณะรัฐมนตรีตามปกติ

“ลำดับต่อไปคือข้อเสนอขององค์มกุฎราชกุมาร” บรีแยนมองเอกสารตรงหน้า เอ่ยด้วยน้ำเสียงหนักแน่น “ฝ่าบาททรงเสนอว่า สำหรับข้าราชการที่ดูแลงานด้านทางหลวง ชลประทาน และอื่นๆ เนื่องจากสายงานที่รับผิดชอบนั้นจำเป็นต้องใช้ความรู้เฉพาะทางเป็นอย่างมาก ดังนั้นจึงควรให้พวกเขาเข้าไปศึกษาต่อในมหาวิทยาลัย

“หากข้าราชการเหล่านี้ไม่ผ่านการทดสอบความรู้เฉพาะทาง นั่นก็เป็นเครื่องพิสูจน์แล้วว่าพวกเขาไม่เหมาะสมกับงานนี้ และสามารถโยกย้ายบุคคลอื่นมารับตำแหน่งแทนได้”

มีราโبریบพยักหน้าเห็นด้วยทันที: “ฝ่าบาททรงพิจารณาได้อย่างรอบคอบมากพ่ะย่ะค่ะ ยากที่จะจินตนาการได้เลยว่า อธิบดีกรมทางหลวงที่อ่านแบบก่อสร้างถนนไม่เป็น จะสามารถสร้างถนนที่มีคุณภาพดีเยี่ยมออกมาได้อย่างไร”

บรีแยนกวาดสายตามองรัฐมนตรีหลายท่าน: “ถ้าเช่นนั้น พวกเราก็จะปฏิบัติตามข้อเสนอของฝ่าบาท โดยให้ข้าราชการในสายงานเหล่านี้ทยอยเข้าไปศึกษาต่อในมหาวิทยาลัยบริหารรัฐกิจ

“และในอนาคต สำหรับตำแหน่งที่ต้องการความรู้เฉพาะทางในระดับสูง ก็ควรจะต้องผ่านการศึกษาก่อน และได้รับใบรับรองการจบการศึกษาที่เกี่ยวข้องเสียก่อน ถึงจะสามารถเข้ารับตำแหน่งได้”

ทุกคนต่างก็พยักหน้าแสดงความเห็นด้วย

ตำแหน่งข้าราชการในด้านชลประทานและทางหลวงนั้นมีไม่มากนัก อำนาจที่อยู่ในมือก็ไม่ได้มากมายอะไร ดังนั้นจึงไม่มีใครให้ความสนใจมากนัก

บรรดารัฐมนตรีต่างก็หันไปมองพระราชินีมารีพร้อมกัน

ฝ่ายหลังยังคงชื่นชมนกสวยงามตัวหนึ่งอยู่นอกหน้าต่าง ตอนนี้เรื่องส่วนใหญ่ล้วนมกุฎราชกุมารทรงเป็นผู้จัดการให้ พระนางจึงยิ่งรู้สึกคร้านที่จะไปใส่ใจเรื่องอะไรอีก จนกระทั่งบรีแยนกระแอมเบาๆ พระนางถึงได้สะดุ้งและหันกลับมา พร้อมกับแย้มพระสรวลอย่างเก้อเขินเล็กน้อย